CAMPUCHIA (CAMBODIA)
Quốc Kỳ Quốc Huy
- Khẩu hiệu quốc gia: 
Tiếng Khmer: “QUỐC GIA, TÔN GIÁO, HOÀNG THƯỢNG”
- Thủ đô: PHNOM PENH (NAM VANG) 11o31’N 104o49’E
- Ngôn ngữ: tiếng Khmer
- Chính phủ: theo Quân Chủ Lập Hiến Dân Chủ
- Vua: Norodom Sihamoni
- Thủ tướng : Hun Sen
- Độc lập : Từ sự cai trị của Pháp
- Tuyên bố : 1949
- Công nhận : 1953
- Diện tích: 181.040 km2 (hạng 87)
- Dân số : 13.363.421 (ước lượng năm 2004)
- Mật độ: 74 người/km2.
- GDP (2003): Tổng số: 29,344 tỷ Mỹ kim (hạng 86).
Trên đầu người (PPP): 2.189 Mỹ kim.
- Tiền tệ: Riel
- Mã số điện thoại: +855
- Nhiều người hiểu tiếng Pháp và tiếng Anh. Dollar Mỹ rất thông dụng.
1. PHNOMPENH
- Tại Mộc Bài có khoảng 05 casino (đang xây dựng thêm 2 casino). Qua cửa khẩu chơi Casino thì không cần phải làm visa Cam.
- Đường bộ đi bằng cửa khẩu Mộc Bài vào Phnom Penh (150km, khoảng 3h). Làm thủ tục visa nhập cảnh vào Campuchia. Qua Thị xã Sveyriêng và bến phà Neak Lương đến Phnom Penh (từ phà đến PHN khoảng 60Km – hơn 1 tiếng).
- Cung Điện Hoàng Gia: xây dựng từ năm 1866. Nơi ở và làm việc của Hoàng gia từ năm 1870. hiện quốc trưởng Sihamoni vẫn đang làm việc tại đây. Công trình kiến trúc đẹp quay mặt về đại lộ Sothearos nhìn ra sông Mekong.
(Phí tham quan: 06USD, bao gồm: Lệ phí máy ảnh, Lệ phí camera). Chỉ được chụp hình bên ngoài, không mặc váy ngắn, áo sát nách, quần short, ko được đem máy chụp hình, camera vào tham quan bên trong Hoàng Cung.
- Chùa Bạc: Trong phạm vi Hoàng Cung. Nền chùa Bạc được lót bằng 5.329 viên gạch bằng bạc có hoa văn, mỗi viên nặng 1.125kg (= 6,5 tấn). Trong chùa còn có tượng Phật bằng ngọc bích cao gần 1m và rất nhiều tượng vàng (nên còn gọi là Chùa Vàng). Tượng vàng lớn nhất cao gần 02m, nặng 90kg được dát bởi 2.086 viên kim cương, có viên đường kính 03cm. sau lưng chùa có mô hình Angkor thu nhỏ khá đẹp.
- Đài Độc lập – Tượng đài Hữu Nghị: Biểu tượng độc lập của Campuchia (ngày 09.11.1953). toạ lạc tại vòng xoay ngã tư đại lộ Shihanouk và Norodom.
- Quảng trường sông 4 mặt: Dọc đại lộ Sisavath, nơi dòng sông Mekong chia làm 3 nhánh: Sông Tiền, Sông Hậu (phía Cam là sông Bassac) đổ về Việt Nam, sông Tonlesap đổ ngược ra Biển Hồ (Tonlesap lake). Sông Mekong chảy qua Campuchia dài 494Km trên tổng chiều dài hơn 4200Km. Dọc bờ sông có nhiều quán cóc trải chiếu cho khách ngồi thưởng thức ẩm thực bình dân.
- Naga Casino: casino lớn nhất Campuchia.
- Nhà tù Tousleng: Giới hạn bởi các đường: 131, 350, 113, 320. trước đây vốn là trường học. Trong thời kỳ Pônpốt cai trị (1975 – 1979), đây là địa ngục trần gian của nhân dân Campuchia. Có biệt danh là S-21. Tại đây, hàng chục người bị tra tấn đầy đọa, 10.499 người đã bị giết bằng nhiều hình thức man rợ nhất trong lịch sử loài người. Trong Bảo tàng còn giữ lại hàng ngàn đầu lâu của những người bị giết hại tại đây. (Vé t.quan: 02USD).
- Bảo tàng quốc gia: Nơi lưu trữ trên 5000 hiện vật quý qua các triều đại của Đế chế Kh’mer và nền văn minh Angkor rực rỡ. (Vé tham quan:03USD).
- Wat Phnom: còn gọi là Chùa Bà Pênh, xây dựng năm 1372. Bà Pênh được xem là người khai sinh ra đất Phnompenh. Bên hông chùa có đồng hồ lớn được trồng cỏ xanh. Toạ lạc tại vòng xoay đại lộ Norodom và các đường 102, 51, 19, 94, 96, 92, …(Vé t.quan: 01USD).
- Đảo Anhatay, tham quan Làng sơn mài mỹ nghệ và tìm hiểu cuộc sống hàng ngày của người dân.
- Mua sắm tại các chợ:
§ Chợ O’say (chợ Cây Tre): bán điện máy, gạo, các loại khô. Giới hạn các đường: 111, 141, 166, 182.
§ Thmây (Chợ Mới): bán đồ trang sức, quần áo mới, đồ “sida”, côn trùng, … Giới hạn bởi đại lộ Charles De Gaulle, Campuchia Krom, Monivong.
§ Cha (Chợ Cũ): giới hạn bởi các đường 110, 108, 15, 13.
§ Toul (chợ Nga): Bán hàng lưu niệm, hàng giả cổ. Giới hạn bởi đường 444, 450, 163, 155.
§ Olympic: Ngã tư Đại lộ Shihannouk và Monivietn. Chợ bán sỉ vải, quần áo.
§ Siêu thị Soya: siêu thị cao cấp nhất Cam, giá khá đắt nhưng hàng đảm bảo chất lượng.
- Tối tham quan Thủ đô Phnômpênh về đêm và đi dọc theo bờ sông Mêkông thơ mộng qua chiếc cầu nối liền giữa thủ đô Phnômpênh với khu phố của các nhà hàng đặc sản Người Hoa.
2. SIEM RIEP
- Sân bay quốc tế Siem Riep.
- Từ cửa khẩu Mộc Bài đi Siem Reap khoảng 512km. Đường bộ đi ngang qua và ăn trưa tại tỉnh Campong Cham.
- Nếu đi theo hướng vào Phnompenh thì mất thời gian hơn vì phải qua phà Neaklương. Từ cửa khẩu đến Phnom Penh là 150Km, từ Phnom Penh đến Siem Reap là 314km (tổng cộng đi khoảng 5 tiếng đến SR).
- Siem Reap là cố đô của Kh’mer mà biểu tượng rực rỡ nhất là quần thể Angkor cách Siem Reap 7Km được xây dựng từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XIII. Công viên Angkor rộng 55km2 nằm giữa rừng nguyên sinh. Ở phía Bắc Siem reap từng là Trung tâm văn hoá của đế chế Kh’mer hùng mạnh. Năm 1992, Angkor Wat được Unessco công nhận là “Di sản văn hoá thế giới”. Với hàng trăm đền đài, Angkor được xem là kỳ quan hàng đầu thế giới về điêu khắc và kiến trúc. Từ thế kỷ XIV, những ngôi đền bị lãng quên mãi đến 1860 mới được phát hiện bởi Hessi Mouhot, một nhà thám hiểm người Pháp (mộ ông hiện còn ở Luang – Prabang, Lào).
- Đường vào Angkor là đoạn cầu đá dài bắc qua hồ nước bao quanh đền. Hai bên cầu là những tượng hình đầu người tượng trưng cho bên thiện và bên ác.
- Khu Đền Angkor Wat (Kinh đô chùa): Chu vi 5,6km, có tường cao hào sâu chung quanh, ít bị hư hại nhất. Công trình bằng đá xanh với sơ đồ ngũ điểm. Xây dựng dựa theo sử thi Ramayana của Ấn Độ, mô tả cuộc sống thế giới bên kia và lăng vua Suryavarman II. Đền xây dựng từ thế kỷ XII theo phong cách Hindu thờ thần Visnu. Tháp chính cao 65m, 04 tháp phụ cao 42m. chia làm 03 tầng. Một trong những kỳ quan của thế giới, thiêng liêng bậc nhất ở Đất nước Chùa Tháp, nơi đây đã thêu dệt nên biết bao truyền thuyết về sự tích Ăngkor huyền bí, chụp ảnh lưu niệm với hình năm ngọn tháp soi bóng dưới hồ sen rực rỡ. Tất cả các hoạ tiết trang trí bằng đá như tượng Phật, vũ nữ, chiến binh và các hình hoa sen minh hoạ sử thi Ramayana và Mahabharata đều rất sống động, mềm mại 1.700 nàng Apsara ở Angkor là 1.700 vũ nữ hoàn toàn khác nhau, với thân hình tuyệt mỹ, những vẻ mặt và tư thế, động thái không hề trùng lập.
- Đền Angkor Thom (Kinh đô lớn – Hoàng Cung): Chu vi 12km, với 05 cổng thành có tường cao hào sâu bao quanh. Đường vào qua cửa Nam của Angkor Thom rất ấn tượng: hai bên là các tượng thần ôm thân con rắn 07 đầu, dài khoảng vài trăm thước dọc hai bên cửa vào thành phố cổ này.
Trung tâm của thành phố Angkor Thom là đền Bayon, với bốn cửa theo bốn hướng. Kế Bayon về phía tây bắc là cung điện vua Phimeanakas, từ đó cũng có một trục chạy về phía đông ra một cửa nữa gọi là cửa “chiến thắng”. Angkor Thom vì thế có hai trung tâm thể hiện hai thời kỳ lịch sử xây dựng khác nhau hình thành Angkor Thom. Khi Mouhot đến đây thì từ tường thành của Angkor Thom vào trong là rừng rú dầy đặt, cây cao, dây leo khắp nơi không thể nào biết là có thành phố, đền, điện cổ trong đó. Hỏi vài cư dân trong làng gần đó thì chỉ biết là trong đó có điện đổ nát với nhiều đá đổ ngỗn ngang giữa rừng và trẻ con thường hay chơi trò chơi ẩn núp trong nhóm đá tượng bị rừng che phủ. Rất khó khăn để đi đến nơi, Mouhot đã ngỡ ngàng trước các tháp mà trên đó ở bốn hướng là tượng mặt người mỉm cười huyền bí giữa cảnh đổ nát trong rừng thẳm, mà bây giờ là vị trí của điện gọi là Bayon, với các điêu khắc trên một số nền bệ đá chung quanh các tháp mô tả các huyền thoại, cảnh chiến trận, cảnh đời sống xã hội, văn hóa của một nền văn minh đã biến mất mà không ai biết. Phải mất một thời gian nghiên cứu lâu năm sau này qua các các bia ký còn sót lại mới biết được tượng mặt người huyền bí trên các tháp của Bayon là Bodhisattva Avalokitesvara Samanthamukha biểu tượng cho vua Jayavarman VII. Angkor Thom được Jayavarvan VII xây dựng sau Angkor Wat gần 100 năm.
“Khi nhà vua ra khỏi điện, binh lính đi dẫn đầu; kế đó là cờ, biểu ngữ và âm nhạc. Cung nữ, từ ba đến năm trăm, mặc y phục trang trí hoa, hoa cài trên tóc, cầm đèn cây trên tay, và tạo thành một đội. Ngay cả lúc ban ngày, đèn cầy vẫn được thắp đốt. Kế đó là những tỳ nữ, mang giáo và khiêng, nhóm hộ hệ vua, xe kéo bởi dê và ngựa, làm bằng vàng đi kế tiếp. Các quan lại và hoàng tử ngồi trên lưng voi, và đằng trước họ, người ta có thể thấy từ xa, hằng hà sa số gọng dù màu đỏ. Sau họ là vợ và các nàng hầu của vua trong cáng, xe keo, trên lưng ngựa và lưng voi. Họ có hơn một trăm lọng trang trí bằng vàng. Sau họ là nhà vua, đứng trên lưng voi, cầm gươm thiêng. Ngà voi được bao bọc bằng vàng.
Ông mô tả một thành phố phù hợp chính xác với thành phố của nhà vua Jayavarman VII, Angkor Thom ngày nay, với các tường và hào bao bọc chung quanh, năm cửa với cầu bắc ngang phía trước được trang trí bởi các tượng thần, tháp vàng (Bayon) ở chính giữa thành phố, tháp đồng (Baphuon) một dặm về phía bắc, cung điện hoàng gia một dặm nữa xa hơn về cùng hướng bắc. Ở ngoài thành phố Angkor Thom, Châu Đạt Quan có nói là về phía nam, có tháp Lu Phan (Phnom Bakheng) và mộ của Lu Pan (Angkor Wat).”
Ỉ Trung tâm của Angkor Thom là đền Bayon, đền có 54 tháp cao từ 25 – 43m. mỗi tháp có 04 mặt người với nụ cười phúc hậu tạc theo Phật thoại. Tổng cộng gồm 216 khuôn mặt. Được xây dựng từ cuối Thế kỷ 12 theo phong cách Phật giáo. Đền nằm ở cổng ra của cổng Chiến Thắng trong khu quần thể của Kinh thành Angkor Thom.
Kế bên Bayon về phía Bắc là cung điện vua Phimeanakas. Phimeanakas (Đền trời) tại Angkor, Campuchia là một ngôi đền Hindu theo phong cách Khleang được xây cuối thế kỷ 10, trong thời kỳ trị vì của vua Rajendravarman II (941-968), sau đó được xây lại vào thời Suryavarman II theo hình dạng một kim tự tháp có 3 tầng. Trên đỉnh kim tự tháp này có một tháp lớn trên cùng, tương truyền nó có một tháp làm bằng vàng là nơi nghỉ đêm của vua cùng với rắn thần. Theo truyền thuyết, nhà vua đã đã trải qua ca canh gác đầu tiên mỗi đêm với một cô gái Naga trong ngôi tháp và kể cả hoàng hậu cũng không được đi vào đây. Chỉ có ca gác thứ hai thì nhà vua mới quay về cung với hoàng hậu. Nếu Naga là một chủ đất tối cao của đất Khmer không đến một đêm, nếu nhà vua không có mặt, tai họa sẽ giáng lên vùng đất của ông. Nay hầu như chỉ là bãi đất trống nằm giữa một số tường thành còn sót lại. Trong khu hoàng gia còn hai hồ nước lớn gọi là Srah Srei và Srah Bros nơi xưa kia vua, cung nữ trầm mình tắm. Châu Đạt Quan đã viết về cung điện hoàng gia như sau (9): “Ở đây có một tháp vàng (Phimeanakas), trên lầu cao nhất của tháp là nơi nhà vua ngủ. Mọi người dân ở đây cho là trên tháp đó có hồn của một con rắn chín đầu. Rắn này là chủ của tất cả đất đai trên xứ sở. Hồn rắn xuất hiện nữa đêm dưới dạng một người đàn bà. Chính với hồn rắn này mà nhà vua ngủ và kết hợp chung”. Độ cao của đền trung bình cao 35 m, ngang 28 m, hình ảnh chúng ta thấy bên phải màn hình được xem là đền trung tâm, nếu tính luôn chân tháp có khi lên đến 40 m. Tương truyền rằng chính những bậc thang đi lên này mà hằng đêm, nhà vua đã leo lên để ngủ cùng với rắn thần Naga. Tại cung điện hoàng gia, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một phiến đá tạc tiếng Phạn kể về sự nghiệp của vua Jayavarman VII như sau. Lúc thiếu thời, khi Jayavarman VII mang quân đi đánh Champa, thì cha mất. Vua Yasovarman II lên ngôi, nhưng bị Tribhuvanaditya chiếm ngôi. Ông trở về đợi lúc có thời cơ để phục hồi ngôi vua. Khi Champa mang binh đánh phá Angkor và tiêu diệt Tribhuvanaditya, ông tự xưng là vua và khởi nghĩa chống lại Champa. Cuộc chiến với Champa rất là gay go qua nhiều trận đánh và cuối cùng toàn thắng giải phóng đất nước. Sau đó, Jayavarman VII trả thù mang quân đánh Champa, Champa bại trận và trở thành một tỉnh của Đế chế Khmer. Đây là khúc quanh lớn trong lịch sử của cả Champa và Khmer. Ở Bayon và Banteay Chmar có các điêu khắc về cảnh thủy chiến với Champa rất sống động. Banteay Chmar khoảng 150 km về phía tây bắc Angkor gần biên giới Thái Lan hiện nay, được Jayavarman VII xây dựng tưởng niệm con ông và bốn tướng lảnh hy sinh đánh Champa. Banteay Chmar có kiến trúc tương tự như Bayon với tháp bốn mặt, nằm trên con đường lộ xưa nối liến Angkor với Phimai và cao nguyên Khorat (nay thuộc Thái Lan).
Ỉ Từ đó cũng có một trục đường chạy về phía đông ra một cửa gọi là cửa “Chiến Thắng”.
Ỉ Trong Angkor Thom còn có hàng chục ngôi đền như: Bophuon, Terrace of the Lever King, Royal Eclosure (Hoàng Cung) của vị vua Yavaraman thứ VII thế kỷ XII
Ỉ Terrace of the Elephants (Quảng trường đấu voi) – nơi tổ chức các lễ hội truyền thống của Người Khơme cổ : Elephant Terrance… vì thế Angkor Thom có 2 trung tâm biểu hiện 2 thời kỳ lịch sử khác nhau. Hiện nay, TP.Angkor Thom chỉ còn là phế tích, bên trong là rừng dày đặc cây cao, dây leo khắp nơi, khó có thể biết là có thành phố, đền điện trong đó.
- Núi Bakheng: Xây dựng cuối TK XIX theo phong cách Hindu giáo, cao 65m, nằm giữa Angkor Wat và Angkor Thom, có dấu chân trái của thần giúp xây đền Angkor. Đền có 108 tháp phụ bằng sa thạch (đá ong). Nên đi xế chiều để ngắm toàn cảnh Siem Reap Angkor Wat, Hồ Barây, sân bay Siêm riệp và hoàng hôn trên đỉnh Angkor. Có thể cưỡi voi lên núi, giá 25USD/khách/lượt lên, xuống là 15USD.
- Tham quan Đền Takeo, Đền Banteakdei cổ kính …
- Đền Taphrom, Ngôi đền thờ mẹ của vua nơi ghi nhiều dấu ấn của Mẫu hậu của vị Vua thứ VII, Quý khách không khỏi ngạc nhiên khi đứng dưới những chùm rễ cây như suối tóc dài của Mẫu hậu phủ quanh đền, là nơi duy nhất còn ghi lại sự tàn phá khủng khiếp của thiên nhiên gần 1000 năm qua. Nơi được Holywood chọn làm khung cảnh trong phim “Bí mật ngôi mộ cổ”. Đây là ngôi đền lãng mạn nhất nằm trong quần thể Angkor được vua Jayavarman VII xây năm 1186 để tưởng niệm mẹ của mình là Bà Jayarajachudanami dưới dạng tượng Quan Am Bồ Tát Bát Nhã Ba và tượng thầy của vua mang tên Jayamangalartha. Cả 02 bức tượng đều được đặt trong đền. Các cây cổ thụ như Bông Gạo (Kh’nia), Ficus Religiosa mọc ngay trên đền với những rễ cây lớn bao phủ các tháp càng làm cho kiến trúc đền trở nên hoang vu, hết sức bí hiểm kỳ lạ. Tại đây còn có một hành lang kỳ bí, mà đi bên trong đó, nếu bạn đập nhẹ tay lên ngực sẽ nghe được tiếng động vọng về rất mạnh qua những bức tường thành.
- Banteay Srei: Cách Siem Reap 35km, xây dựng từ TK X theo phong cách Hindu giáo. Đền nhỏ bằng sa thạch và đá ong nhưng kiến trúc và điêu khắc cực kỳ tinh xảo.
- Hồ Barrai: Hồ nhân tạo rộng trên 400ha, được hoàn thành vào cuối TK IX. Đây là bãi tắm tự nhiên và là nguồn nước cung cấp cho khu vực. Nơi bán đồ lưu niệm giá rẻ. Vé tham quan quần thể Angkor mỗi ngày là 20USD/người. Tại Angkor có dịch vụ kinh khí cầu ngắm Angkor ở độ cao 300m, giá 11USD/khách/15p.
- Dãy núi Kulen và Kbal Spean: cách Siem Reap 55Km, nơi khởi đầu của nền văn minh Angkor. Kulen làm một dãy núi sa thạch cao 302m trông ra ngôi đền Banteay Srey. Năm 802AD lễ ban thánh của vua Jayarvaman II. Phí vào cửa đối với khách lẻ là 20$, trả tại chỗ.
- Thưởng thức điệu muá APSARA quyến rũ làm đắm say lòng người.
- Bien Hò Tonle Sap: Trong phần lớn thời gian của năm, hồ này khá hẹp và nông, sâu chỉ khoảng 1 m và diện tích 10.000 km². Trong mùa mưa, sông Tonle Sap nối hồ và sông Mê Kông đưa nước sông Mê Kông vào làm cho lượng nước của hồ dâng lên và hồ có diện tích 16.000 km² và sâu có nơi lên đến 9 m, làm ngập lụt các cánh đồng và cánh rừng xung quanh. Hồ là nơi sinh sôi lý tưởng của nhiều loài cá nước ngọt. Hồ Tonle Sap là một trong những hồ nước ngọt có hệ sinh thái đa dạng và có sản lượng cá lớn nhất thế giới, nuôi sống 3 triệu người và cung cấp 75% sản lượng cá nước ngọt và 60% lượng chất đạm cho dân Campuchia. Hồ này cũng là nơi điều hòa lượng nước quan trọng cho vùng hạ lưu sông Mê Kông. Nhờ hồ Tonle Sap, lượng nước sông Cửu Long ở đồng bằng sông Cửu Long được điều hòa vào mùa mưa (hạn chế lũ lụt) và mùa khô (cấp bổ sung nước) hợp lý. Hồ này được hình thành khoảng 5500 năm trước Công nguyên do sự va chạm của lục địa Ấn Độ với châu Á. Tonle Sap là 1 trong những hồ nước ngọt lớn nhất thế giới, nằm giữa lãnh thổ Cambodia. Mùa mưa diện tích lên đến 12000km2. Mùa khô nước rút xuống, diện tích thu hẹp chỉ còn ½, thể tích hổ chỉ còn 1/10. Bờ gần nhất cách Siem Reap khoảng 12km. Tại đây, thuộc địa phận (và thủy phận?) Chong Kneas có 1 làng nổi. Cư dân ở đây phần lớn là người Việt Nam nhập cư.
- Làng Nổi trên sông Tonle Sap và “Chantiers Ecoles – Les Artisans d’ Angkor “ hoặc Làng Văn Hoá Kh’mer (Kh’mer Cultural Village) với 11 ngôi làng thể hiện những nét đặc trưng của 19 dân tộc ở Campuchia và đặc biệt giới thiệu cách thức mà người Kh’mer xưa xây dựng nên ngôi đền Angkor Wat để chúng ta có cái nhìn tổng thể nền Văn hóa Khmer cổ.